Mert Bulan

Apple ürünleri nerede üretiliyor?

| okuma süresi: 2 dk

Apple ürünleri Amerika’da mı üretiliyor yoksa Çin’de mi? Apple ürünleri %100 ABD malı mı yok Çin malı mı?

Günümüzde her ne kadar Türk Malı ürün sevdalısı olsak da teknoloji sektöründe herhangi bir ürünü %100 olarak bir ülkenin yapması pek de mümkün değil. Buna binlerce parça içeren Apple ürünleri de dahil. Apple ürünlerinin arkasında ya da kutusunda ”Designed by Apple in California, Assembled in China” yazar. Çoğu buradan yola çıkarak direk Apple ürünlerinin Çin’de üretildiğini söyleyerek konuyu kapatır. Ancak gerçekte durum öyle değil.

Örnek olarak iPhone’u ele alırsak, kamerasından ekranına, dokunmatik teknolojisinden kablosuz ağ teknolojisine, işlemcisinden depolama hafızasına kadar birçok donanım parçası olduğunu görebiliyoruz. Bunlar sadece telefonun ana bileşenleri. Bunların yanında daha ufak bileşenler de var. Bunun sadece iPhone için olduğunu düşünün. Bir bu kadar da Apple’ın diğer ürünleri için var. Dolasıyla ortaya devasa bir tedarik zinciri çıkıyor.

Apple’ın paylaştığı bilgilere göre 30 farklı ülkede 600’den fazla tedarikçisi var. Bu tedarikçilerin yarısından fazlası Çin’de yer alıyor. Yine büyük bir kısmı ise Tayvan, Kore ve Japonya gibi uzakdoğu ülkelerinde yer alıyor. Toplamda en az tedarikçisi ise Avrupa bölgesinde bulunuyor. Amerika’da ise 73 tane tedarikçisinin olduğu görülüyor. 30 farklı ülkeden tedarik edilen bu parçalar ise en sonunda 18 farklı montaj fabrikasına geliyor. Bu fabrikalarıdan 1 tanesi Apple’ın ve İrlanda’da bulunuyor. Burada Mac’ler en son halini alıyor. 2 tanesi Amerika’da bulunuyor. Bir tanesi ise Brezilya’da. Geriye kalan 14 montaj fabrikası ise Çin’de yer alıyor. İşte bu nedenle ürünlerin arkasında Çin’de montajlandı anlamına gelen “Assembled in China” yazıyor.

Çin’de ve Brezilya’da yer alan fabrikaların sahibi milyonlarca işçisi olan Tayvan merkezli Foxconn. Amerika’daki fabrikaların özelliği ise Başkan Obama dahil birçok vatansever Amerikalı kişilerin Apple’ın üretimi Amerika’ya taşıması konusunda ısrarı sonucunda faaliyete geçmiş bir fabrika. Bu fabrikalarda Mac Pro üretiliyor. Bu nedenle de Mac Pro’nun altında “Designed by Apple in California Assembled in USA” yazıyor. Bana göre aralarında en dikkat çeken fabrika ise İrlanda’daki fabrika. İrlanda’da Apple’ın fabrikasının olma nedeninin ise şu olduğunu düşünüyorum: Apple’ın yurtdışı merkezi İrlanda. Yani siz Türkiye’den bir şey aldığınızda o para İrlanda’ya giriyor. Apple ABD dışında kazandığı parayı burada tutuyor. Çünkü bu parayı ABD’ye getirmeye kalkarsa %40 gibi inanılmaz bir vergi ödemek zorunda kalıyor. İrlanda’da tutmasının nedeni ise İrlanda’da uygulanan düşük vergi. Google gibi birçok teknoloji firması bu yüzden İrlanda’yı tercih ediyor. Tabii ki Apple, İrlanda’da diğer İrlandalı şirketlerle aynı oranda vergi vermiyor. Bunun nedeni ise İrlanda’nın vergi sistemindeki esnek yapı. Yapılan anlaşma sayesinde Apple, elde ettiği gelirden %2.5 gelir vergisini İrlanda’ya ödüyor. Normalde bu oran ise %12.5 seviyesinde. İşte bu nedenle Apple’ın burada bir fabrika kurarak, İrlanda’da iş imkanı yaratıp kendisine geçilen bu kıyağın karşılığını verdiğini düşünüyorum.

Parçaların üretimi ve montajı bu şekilde. Buradan yola çıkarak bazı kişiler Apple ürünlerinin tamamen bu fabrikalar tarafından üretildiğini düşünebilir. Mesela Apple’ın rakibi ve aynı zamanda işlemci tedarikçisi olan Samsung söz konusu olduğunda çoğu kişi Apple’ın Samsung’un ürettiği işlemcileri kullandığını söylüyor. Teknik olarak işlemcileri Samsung üretiyor ama o işlemcilerin tasarımı Apple’a ait. Apple birçok ürün parçasında piyasadakileri kullanmak yerine (piyasadakiler gerçekten iyiyse onları kullanıyor) kendi özel tasarımını yapıyor ve bu firmalardan parçaların bu şekilde üretilmesini talep ediyor. Bu bazen tedarik süresi konusunda sorun yaratsa da ürünün mükemmelliğiden ödün verilmesinin önüne geçiyor. Örnek vermek gerekirse; Apple işlemciler için İngiliz merkezli ARM firmasının mimarisini kullanıyor. Bu mimari üzerinden kendisi çeşitli AR-GE çalışmaları yaparak kendi modelini tasarlıyor. Daha sonra da tasarladığı bu işlemcileri Samsung ya da TSMC’ye ürettiyor. Benzer şekilde kameranın tasarımını da kendisi yapıyor ama sonunda o kamerayı Sony üretiyor.

Sonuç olarak Apple Amerika’da mı üretiyor Çin’de mi üretiyor sorusunun cevabı sanıldığı kadar kısa değil Apple ürünlerini kendi tasarlıyor, tasarladığı ürünleri 30 farklı ülkede 600’den fazla tedarikçiden tedarik ediyor en sonunda bunları Çin’de topluyor ve birleştiriyor.

© 2017 by Mert Bulan. Tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmeden yazılar kopyalanamaz.