Mert Bulan

“Yemeksepeti yabancılara satıldı bunun neresi iyi?”

| okuma süresi: 2 dk

Bugün Türkiye’nin en büyük girişimlerinden Yemeksepeti, Almanya merkezli Delivery Hero tarafından 589 milyon dolara satın alındı. Peki bu iyi bir şey mi yoksa kötü bir şey mi?

Yemeksepeti, herhalde Türkiye’deki gelmiş geçmiş en özgün işlerden bir tanesidir benim gözümde. Bugün bile dünya çapında internet üzerinden yemek siparişiyle ilgili girişimler daha yeni yeni popüler olmaya başlamışken Yemeksepeti 2000 yılında hizmete girmişti. 15 yıllık bir serüvenin ardından bugün Almanya merkezli Delivery Hero tarafından 589 milyon dolara satın alındığı haberi paylaşıldı. İşin ilginç yanı ise Webrazzi‘deki yazının altına birçok kişi ”Yemeksepeti yabancılara satıldı bunun neresi iyi?” şeklinde yorumlar görmeye başladım. Neredeyse yazı altındaki yorumların yarısından fazlası bu şekilde diyebilirim. Bu da ülkece ekonomi konusunda ne kadar az bilgiye sahip olduğumuzu gösteriyor sanırım.

Dolar kuru dediğimiz şey tıpkı diğer al-sat yapılan işlemlerde (hisse senedi vs.) olduğu gibi en basit haliyle arz-talep mantığına göre değişir. Eğer herkes dolar almak isterse, dolar kuru yükselir. Herkes dolar satmaya başlarsa dolar kuru düşer. Eğer yabancı bir firma Türkiye’de yatırım yapmak isterse, parasını Türkiye’ye getirip bozdurması gerekir. Bu durumda dolar satıp Türk Lirası alır. Yani Türk Lirası’na talebi arttırıyorken, dolar arz etmiş olmuş. Böylece Türk Lirası değerleniyorken, dolar değer kaybeder. Tam tersi olur ve yabancı yatırımcı ülkeden çıkarsa dolar talep edip ve Türk Lirası’nı arz eder. Bu da Türk Lirası’nın değer kaybedip, doların değer kazanmasına neden olur. Şuanda doların sürekli rekor kırmasının nedeni de budur. Çünkü yabancı yatırımcılar ülkeden çıkmak için ellerindeki Türk Lirası’nı dolara çevirmektedir.

Yemeksepeti olayında da aslında benzer durum söz konusudur. Yemeksepeti’nin satılması yabancı yatırımcının Türkiye’ye yaptığı bir yatırımdır. Bu durumda ne oluyor? Nevzat Aydın ve Melih Ödemiş gibi Yemeksepeti hissedarları bu satıştan milyonlarca dolar para kazanıyor. Kendileri Türkiye sınırları içerisinde bu parayı harcamak istediklerinde ise parayı Türk Lirası’na çevirmek zorundalar. Bu durumda da dolar arz edip, Türk Lirası talep etmiş olacaklar. Yani Türk Lirası’nın değer kazanmasını sağlayacaklar. Bazıları bu kadar ufak meblağlar dolar kurunu mu değiştirirmiş gibi bir yanılgıya düşebilir ancak onlara Merkez Bankası’nın beklenmedik dolar yükselişlerinde bu şekilde elindeki dolarları satarak (örneğin 50 milyon dolar) dolar kurunu düşürdüğünü hatırlatmak isterim. Nevzat Aydın ve Melih Ödemiş’in hisselerinin değeri ise 100 milyon dolardan fazla. (diğer Türk hissedarlarını dahil etmiyorum bile) En basitinden şuanda ellerindeki tüm doları satsalar dolar kurunda çok ufak da olsa etkileri olur. Buraya kadar olan kısım Yemeksepeti’nin satışından elde edilen finansal kazançlarla ilgili bunun bir de bu kadar net görünmeyen tarafı var.

Yemeksepeti’nin satılmış olması demek Türkiye’de bir firmanın satılmış olması demektir. Bu da haliyle diğer yatırımcıların bakışlarını Türkiye’ye çevirmesine neden olur. Bunun sonucunda yabancı yatırımcılar Türkiye’de yatırım yapılabilecek potansiyel şirketler bulmaya çalışır. Dolayısıyla domino taşları gibi her yatırım bir sonraki yatırımı teşvik eder ve Türkiye’ye daha fazla yatırımcı girer. Türkiye’ye yabancı yatırımcı girmesi demek, Türk Lirası’nın değerlenmesi demektir.

Bir diğer kısım ise Nevzat Aydın ve Melih Ödemiş ile ilgili. Her iki kişi de girişimci insanlar. Muhtemelen kazandıkları parayla ev, araba satın almak yerine internet girişimlerine yatırım yapmayı seçeceklerdir diye tahmin ediyorum. Bu da daha fazla başarılı girişimin ortaya çıkmasına neden olacaktır. Dolayısıyla tüm bunların sonucunda yine benzer senaryolar yaşanarak Türkiye’nin bu alanda değerli bir oyuncu olduğu gösterilir ve daha fazla yabancı yatırımcı Türkiye’ye girer.

Sonuç olarak Yemeksepeti’nin yabancılara satılması iyi bir şeydir. Zaten Türkiye’de Yemeksepeti’nin potansiyelini görüp de 589 milyon dolar verebilecek bir firmanın olduğunu da düşünmüyorum. Yemeksepeti gibi birçok firmanın yabancılara satılması yukarıda da bahsettiğim domino etkisi yaratmak için gereken itme gücünü yaratacaktır. Bugün bile başbakan dahil birçok üst düzey devlet görevlisinin yabancı yatırımcıların ayağına gidip, Türkiye’ye yatırım yapmaları için neredeyse yalvardığını düşünürsek ve Türkiye ekonomisinin yabancı yatırımlar aracılığıyla döndüğünü de bu denkleme eklersek Yemeksepeti’nin yabancı bir firmaya satılması büyük bir başarıdır.

© 2017 by Mert Bulan. Tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmeden yazılar kopyalanamaz.